overtuigingen - Somnium Communiceert

Wat zijn overtuigingen en hoe beïnvloeden ze gedrag?

In deze blog vertel ik je:

wat overtuigingen zijn;
hoe overtuigingen ontstaan;
hoe overtuigingen je gedrag sturen.

Wat zijn overtuigingen?

Overtuigingen zijn opvattingen over jezelf en de wereld om je heen. Voor jou zijn ze waar, we noemen ze tenslotte niet voor niets overtuigingen: jij bent ervan overtuigd dat iets zo is. Maar is dat zo? Is jouw waarheid wel dé waarheid?

Hoe ontstaan overtuigingen?

Je overtuigingen worden gevormd vanaf je vroegste jeugd. Uit alle indrukken, ervaringen en herinneringen die je opdoet, trek jij je eigen conclusies. Die kunnen zich vervolgens ontwikkelen tot overtuigingen. Dat kan gaan om hele simpele dingen, zoals de overtuiging dat je iedere avond je tanden moet poetsen, of dat je iemand hoort aan te kijken als je tegen diegene praat.

Dat laatste voorbeeld geeft overigens al aan dat overtuigingen gevormd worden door wat je leert van en meemaakt in je omgeving: er zijn genoeg culturen waarin iemand aankijken helemaal niet beleefd of gewenst is. Die mensen zullen opgroeien met de overtuiging dat je je blik hoort af te wenden als je tegen de ander praat.

Ook overtuigingen over jezelf vorm je al van jongs af aan. Stel dat je in een groot gezin opgroeit, waar je vooral aandacht krijgt als je iets hebt gepresteerd. Afhankelijk van de hele context, kun je daar verschillende conclusies uit trekken: ‘alleen als ik presteer, verdien ik aandacht, of ‘alleen als ik presteer, tel ik mee’, maar ook ‘mijn omgeving ziet mijn talenten en heeft vertrouwen in mij.’

Het is dus maar net in welke context je dingen leert, ervaart en je herinnert. Ook je eigen temperament speelt mee. Deze hele mix aan persoonlijkheidseigenschappen, ervaringen en herinneringen bepaalt hoe jij je waarnemingen interpreteert en wat jouw overtuigingen worden.

Welke invloed hebben je overtuigingen op je gedrag?

Als er iets gebeurt, ben jij degene die daar een waarde aan toekent, op basis van je overtuigingen. Jij vindt er iets van, je hebt daar een gedachte bij, dat roept een gevoel bij je op en vervolgens handel je daarnaar.

Stel dat je een presentatie houdt en halverwege is je laptop leeg en je hebt geen oplader bij je. Dat is op zichzelf een neutrale gebeurtenis, waaraan jij vervolgens waarde toekent. Je kunt daar eindeloos veel gedachtes over hebben:

O, wat jammer, maar misschien heeft iemand anders een oplader bij zich. En zo niet, ik heb het verhaal goed in mijn hoofd, dus dan doe ik het wel zonder PowerPoint.
Wat ben ik ook een kneus, ik vergeet altijd alles. Ik kan ook nooit iets goed doen.
Ik schaam me dood, wat een afgang! Ik had dit veel beter moeten voorbereiden.

Het is afhankelijk van je eigen gemoedstoestand én van je overtuigingen wat je op dat moment denkt. Vervolgens sturen je gedachten je emoties. Dit is belangrijk om te weten, want dat betekent dat als je andere dingen denkt, je ook andere dingen voelt!

Maar goed, je begrijpt wel dat de eerste gedachte tot een andere emotie bij jou leidt en daarmee tot ander gedrag dan gedachte 2 en 3.

Wat kun je doen om je overtuigingen te veranderen?

Je kunt overtuigingen loslaten of ombuigen naar een variant die je helpt, in plaats van belemmert. Dat vereist inspanning en doorzettingsvermogen en daarbij is wat hulp wel fijn. Als je echt lást hebt van je overtuigingen, dan adviseer ik je om een coach of psycholoog te zoeken die je hiermee kan helpen. Het is namelijk best een opgave om in je eentje uit te vogelen wat je onbewust vindt, voelt en denkt, om het los te laten en te vervangen door overtuigingen, gedachtes en gevoelens die je wél helpen.

Wil je (eerst) zelf aan de slag? Begin dan eens om je gedachten kritisch onder de loep te nemen. Wat je denkt, stuurt immers je emoties. Neem een moment de tijd om rustig te bekijken wat er precies gebeurde, feitelijk en zonder oordeel. Vraag je dan af welke gedachten je daarbij had en bekijk of dat kloppende gedachten zijn. Ben je echt een kneus als je een oplader vergeet? Ben je dan echt gelijk dom en waardeloos, of is dat misschien een overtuiging over jezelf?

Neem jezelf voor om liever en vergevingsgezinder te zijn voor jezelf. Wat zou je zeggen tegen je vriend of vriendin als die een oplader vergeten was? Vast niet “Wat een ontzettende kneus ben je toch, je kunt echt niets, ik zeg de vriendschap op, want je bent dom en waardeloos.” Toch? 🙂 Zeg dat dan ook niet meer tegen jezelf. Zo zet je een mooie eerste stap naar positievere gevoelens en constructiever gedrag.

Dus, wat is belangrijk om te weten over overtuigingen?

Het zijn opvattingen over jezelf en de wereld om je heen.
Het overgrote deel wordt gevormd in je jeugd.
Ze bepalen voor een groot deel je gedrag.

Je zal echt niet al je overtuigingen bewust kunnen krijgen en dat hoeft ook niet. Het is al een hele mooie stap om je te realiseren dát er zoiets bestaat als overtuigingen en dat iedereen die heeft. Vanuit die kennis kan je hopelijk milder zijn voor jezelf zijn én voor anderen. Ook zij hebben hun eigen ‘bril’ om naar de wereld te kijken, en dat kan best een andere bril zijn dan die van jou. En niet beter of slechter, maar anders.

Meer weten over overtuigingen en het effect daarvan op je doelen? Lees dan ook mijn blog over doelen stellen.

Veel leesplezier!

Je doelen bepalen en halen

Twee jaar geleden stond mijn leven ineens op z’n kop. Er gebeurde heel veel en grote veranderingen dienden zich aan. Ik moest opnieuw koers bepalen en bedenken hoe ik verder wilde. En hoe doe je dat? Hoe bepaal je een nieuwe koers en vooral, hoe zorg je dat je je (nieuwe) doelen waarmaakt?

In deze blog vertel ik je:

hoe een vision board je kan helpen bij het stellen en realiseren van je doelen;
wat overtuigingen zijn en hoe die je helpen of belemmeren om je doelen te halen;
hoe je hersenen jouw waarneming filteren en hoe dat je beslissingen beïnvloedt.

Hoe helpt een vision board je bij het stellen en realiseren van je doelen?

Met een vision board maak je visueel inzichtelijk wat je wil en waarop je wil focussen. Hang het ergens op waar je het dagelijks ziet, en neem iedere dag een momentje om het aandachtig te bekijken. Hardop voorlezen wat je allemaal hebt opgeschreven, helpt ook om de focus op je doelen vast te houden. Je kunt op verschillende manieren een vision board maken en ik heb mijn tips om een vision board te maken voor je op een rij gezet in een andere blog.

Een ander groot voordeel van een vision board is dat het maken ervan een proces is. Als je hier de tijd voor neemt, zul je ervaren dat het je helpt om bewust te worden van de zaken die écht belangrijk voor je zijn. Het visualiseren van je doelen en de mensen en middelen die je daarvoor nodig hebt, dwingt je om hierover na te denken. En misschien nog wel belangrijker: om te voelen. Want diep van binnen weet je wel wat voor jou de juiste koers is. Je moet alleen de rust vinden om met dat gevoel in contact te komen.

Tekenen, mindmappen, afbeeldingen zoeken, zinnen formuleren, het helpt om die rust en ruimte te vinden. Als vanzelf komen er gedachten, gevoelens en ideeën omhoog die je in de ruis van alledag niet opmerkt, maar die nu tot je bewustzijn kunnen doordringen.

Wat hebben je overtuigingen te maken met je doelen?

Bij het stellen van je doelen spelen je overtuigingen een grote rol. Je overtuigingen zijn je opvattingen over allerlei zaken, die diep verankerd zitten in je systeem. De meeste overtuigingen zijn onbewust. Je hebt ze ooit gevormd en opgeslagen, en nu bepalen ze voor een groot deel de manier waarop je denkt en handelt. In mijn blog over overtuigingen leg ik uit hoe ze ontstaan en wat je kunt doen om belemmerende overtuigingen los te laten, of om te buigen naar helpende overtuigingen.

Iedereen heeft dus overtuigingen; opvattingen over wat hoort en niet hoort, wat goed is en wat niet, over wie je bent en wat je kunt, wat voor jou is weggelegd en wat niet. Een groot deel van je overtuigingen ontstaat al in je j(vroege) jeugd en die neem je mee in je volwassen leven.

Stel je nu eens voor dat je diep van binnen onbewust vindt dat mensen die veel geld hebben niet deugen. Dan kun je wel op je moodboard zetten ‘Ik heb genoeg geld om een luxe leven te leiden’, maar de kans dat je dat waarmaakt, is niet zo groot. Om de simpele reden dat je onbewuste stuurt op je overtuigingen.

En ‘sturen op’ betekent in dit geval dat je vooral die dingen waarneemt die overeenkomen met je overtuigingen. Je zal dus vooral de voorbeelden zien van mensen die veel geld hebben en daar niets goeds mee doen. De weldoeners die hun geld delen en inzetten voor goede doelen, wimpel je af als uitzonderingen, of je neemt ze helemaal niet waar. Kansen om geld te verdienen zul je ook niet snel zien, want je onbewuste filtert die waarneming voortvarend voor je weg. Kortom, je interne filtersysteem filtert sommige zintuigelijke waarnemingen weg die je overtuigingen niet ondersteunen, en laat waarnemingen die dat wel doen eerder door naar je bewuste denken.

Je reticulair activatiesysteem bepaalt welke informatie je bewust waarneemt

Dat interne filtersysteem is een efficiënt netwerk van verbindingen in je hersenen, het zogenaamde reticulair activatiesysteem (RAS). Dat is heel fijn om te hebben, want per dag krijg je via je zintuigen tienduizenden prikkels binnen. Het is onmogelijk om die allemaal bewust te verwerken.

Je RAS filtert de binnenkomende informatie en laat informatie door naar je bewuste denken als dat je helpt om te overleven, als het nieuw is (maar wel bekend) en als het een hoge emotionele lading heeft. Daarom zie je toch uit je ooghoeken die auto op je af komen, ook al was je volledig in gedachten verzonken, valt de nieuwe felgekleurde memo in de personeelskamer je gelijk op en word je wel wakker van je huilende baby, maar niet van het onweer.

Daarnaast hebben je ervaringen, herinneringen en overtuigingen invloed op welke informatie je wel en niet bewust meekrijgt. Dat verklaart waarom getuigen van een ongeluk of misdrijf soms allemaal iets anders vertellen. Ze vertellen allemaal de waarheid, maar wel hún waarheid. Hun RAS heeft aan de hand van hun kijk op de wereld bepaalde informatie doorgelaten en andere niet.

Het is belangrijk om dit te begrijpen als je doelen voor jezelf wilt stellen. Want, zoals eerder gezegd: als jij doelen stelt die niet overeenkomen met je overtuigingen, geeft het RAS bepaalde informatie niet door aan je bewustzijn, ook als dat informatie is die je kan helpen om je doelen te bereiken. Het is in dat geval zaak om je doelen bij te stellen, of de overtuigingen die je doelen in de weg staan, los te laten.

Dus, wat is het belangrijkste bij het bepalen en realiseren van je doelen?

Visualiseer je doelen op een vision board.
Check of je overtuigingen je doelen ondersteunen.
Wees je ervan bewust dat jouw waarneming een weergave is van jouw ervaringen, herinneringen en overtuigingen. Geloof je ergens met heel je hart in? Dan zie je vooral kansen en mogelijkheden. Denk je dat het niet voor je is weggelegd? Dan ga je onbewust op zoek naar bevestiging van die overtuiging.

Omdat er nog veel meer te vertellen is over doelen stellen, ga ik daar in andere blogs dieper op in. Zo vertel ik je over het ‘eigenlijk-zou-ik-moeten-fenomeen’: hoe kan het dat je best weet wat je ‘eigenlijk’ moet doen, maar dat je het toch niet doet?

Veel leesplezier!